Turbulentie in het Midden-Oosten

30 juni 2011

Alfred Muller in Jeruzalem, juni 2011 

Dit artikel komt uit ons (gratis) NEMagazine, nr. 6 - juli 2011 

In Israël zijn de reacties op de turbulente gebeurtenissen van de afgelopen maanden in het Midden-Oosten tweeslachtig. Aan de ene kant zien sommigen er een hoopvol teken in dat de Arabieren meer vrijheid, democratie, een einde van corruptie en betere verdeling van de welvaart eisen. De theorie is dat democratieën niet met elkaar strijden.  

Aan de andere kant bestaat er de zorg dat radicale moslims vroeg of laat de vrijheid misbruiken en de macht overnemen. Dat zal leiden tot een nieuwe en gecompliceerde militair-strategische situatie voor Israël.  

Sommige Arabische christenen maken zich ook zorgen. De Egyptische krant Al-Masry Al-Youm schreef dat 'veel koptische christenen plannen maken om het land te verlaten omdat ze instabiliteit en groeiende macht van islamistische politieke groepen vrezen.' 

In dit nummer komen twee personen aan het woord die de ontwikkelingen goed gevolgd hebben. Dr. Salim Munayer van Musalaha (een christelijke organisatie die zich bezighoudt met de dienst van verzoening) en de islamoloog professor Moshe Sharon van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.

'Christenen moeten alternatief presenteren'
Dr. Salim Munayer is optimistisch over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Hij merkte dat veel evangelische christenen en Messiasbelijdende joden geloven dat de radicale islam de macht overneemt en dat de hele omwenteling zich tegen Israël keert.  

'Het kostte me veel moeite om hun te overtuigen dat wat er gebeurt, een interne Arabische ontwikkeling betreft. De mensen zijn de dictatuur en corruptie meer dan zat. Er is een nieuwe generatie van goed opgeleide mensen ontstaan die vrijheid willen en mee willen genieten van de rijkdommen in hun land. Ze worden beïnvloed door Arabische televisienetwerken als Al Jazeera en Al Arabiya. Deze worden niet door de staten gecontroleerd. Nieuwe ideeën hingen al in de lucht. Nu zeggen mensen: het is genoeg.' 

'Ik ben optimistisch. De verandering komt van binnenuit, ze wordt niet van buitenaf opgelegd. We weten uit de antropologie dat het anders is als een verandering van binnenuit komt. In tijden van verandering staan mensen ook open voor nieuwe ideeën, zoals het evangelie. Veel mensen gaan op zoek.' 

Moslimbroeders
Egyptische christenen hebben Munayer verteld dat het vroegere dictatorschap de moslimbroeders als een grotere bedreiging voorstelde, dan ze in werkelijkheid zijn. Velen vrezen dat de moslimbroeders de meeste stemmen winnen omdat ze het best georganiseerd zijn. Maar hij heeft begrepen dat ze niet aan de verkiezingen meedoen. Bovendien zijn de broeders intern verdeeld tussen de oude en jonge generatie. 'Ik zie niet hoe Egypte zich kan ontwikkelen tot een nieuw Iran. De Arabische wereld zal de komende tien jaar druk bezig zijn met interne veranderingen.' 

Kopten
Hij kan zich de vrees onder de kopten voorstellen. Zij waren verbonden met het regime. 'Maar er is geen regime meer. Natuurlijk zijn mensen dan bang. De hele omgeving is aan het veranderen.' 

De kopten en evangelische christenen zouden een alternatief moeten bieden waar de hele samenleving iets aan heeft. Hij wijst erop dat de Arabische christenen in de negentiende eeuw Arabisch nationalisme propageerden. Het idee is dat de mensen tot hetzelfde volk horen en dat ze met elkaar verbonden zijn. 

'Het Arabisch nationalisme komt terug. Mensen zeggen: we zijn allen Egyptenaren en Arabieren. Het laat zien dat de in de negentiende eeuw geplante zaadjes, niet totaal zijn verdwenen. In plaats van bang te zijn, moeten ze aanwezig zijn. Op het Tahrirplein, om daar onze christelijke gezichtspunten naar voren te brengen.'  

'Arabieren zoeken een vader die niet steelt'
Evenals andere Midden-Oosten wetenschappers volgt professor Moshe Sharon de ontwikkelingen in de Arabische wereld op de voet. Hij spreek niet van een revolutie, maar van een opstand.  

Hij verwacht geen democratie in de westerse zin van het woord. 'Mensen willen weten wie de volgende leider wordt. Ze willen een goede patriarch, namelijk een vader die niet steelt.' 

Egypte
In Egypte is, net als in andere Arabische landen, het leger de best georganiseerde macht. 'Het leger houdt de macht, maar er komt waarschijnlijk wel invloed van de islamitische broederschap. Als dat gebeurt zullen minderheden in Egypte als christenen en aanhangers van het bahaïsme, eronder lijden.' 

Ook wat betreft de betrekkingen met Israël verwacht hij weinig goeds. 'We zien anti-Israël activiteiten op straat. Ze onderwijzen daar de joodse geschiedenis aan de hand van de Protocollen van de Oudsten van Sion. Egypte leidt de wereld in antisemitische publicaties. Hitlers Mein Kampf is vele keren vertaald. De intellectuelen in Egypte zijn antisemitisch.' 

Hij verwacht dat het leger de vrede met Israël zal bewaren. 'Het wordt een ander verhaal als het leger klaar is voor oorlog. De militairen zijn bang dat Israël een atoomwapen heeft. Ze zijn niet dom en ze kennen de grens van hun macht. Maar ze kunnen wel een situatie creëren waarbij de relaties met Israël verkoelen.' 

Sharon gelooft niet dat er vrede kan ontstaan tussen Israël en de wereld van de islam. 'De Jihad kan niet worden gestopt. Maar als Israël zeer sterk is, kan de Jihad wel voor een tijd worden uitgesteld. En daarna opnieuw. Dat is de regel. Je vecht niet met een vijand die te sterk is.' 

Iran
De ontwikkelingen in Iran baren hem zorgen. Er is geen volksbeweging in Iran die iets tegen de regering kan doen. Deze gebruikt wapens tegen de demonstranten. 'Ze heeft een geweldige macht in de dorpen. Daar staat de imam centraal. Deze imams zijn verbonden met hoger geplaatste imams. Er bestaat een heel netwerk.' 

'Iran is messiaans-sjiitisch. Daar wachten ze op de komst van de Mahdi - de twaalfde, en verborgen imam. Een belangrijk thema in hun propaganda is dat de Mahdi een voorloper heeft. Er is een tv-programma waarin “bewezen” wordt dat dit Mahmoud Ahmadinejad is. Hij zou volgens de hadith alle tekenen van de voorloper hebben. Hij is een jonge man, niet groot, heeft een dunne baard en hij heeft de kleur van tarwe.' 

'Het islamitische establishment voedt de mensen de hele tijd met het nieuws dat de grond moet worden voorbereid voor de Mahdi. Dat gebeurt door een grote oorlog: Armageddon. De hadith zegt dat de voorloper van de Mahdi eerst naar Jeruzalem gaat. Daarom is het te begrijpen dat ze de atoombom willen hebben. Ik geloof dat ze die gaan gebruiken.'