Kerk en verzoening in het Midden-Oosten

12 oktober 2010

Door Elia Zweverink 

Speelt de kerk een rol in het verzoeningsproces tussen Israël en de Palestijnen? Wie kritisch kijkt, merkt op dat de kerk Israël niet dichter bij de Arabieren brengt, maar dat het onderwerp 'Israël' de kerk verdeelt. 

'De PKN heeft officieel een onopgeefbare verbondenheid met Israël. In de praktijk verschuift de positie van de kerk in het algemeen, maar ook binnen de PKN, steeds verder van dit standpunt. Het is duidelijk dat de situatie in het Midden-Oosten en in de kerk steeds verder verhardt. Israël wordt, ook onder christenen, steeds meer in het ”verdoemhoekje” geplaatst. De huidige anti-Israël houding is eigenlijk de oude vervangingsleer in een nieuw jasje,' zegt Hans Eschbach. Eschbach is directeur van het Evangelisch Werkverband. In de Reveilweken van 2009 heeft hij een lezing verzorgd.
Volgens Eschbach speelt de kerk in het verzoeningsproces tussen Joden en Arabieren geen constructieve rol. De diverse kerken en kerkelijke organisaties zijn vaak eenzijdig. 'Het algemene beeld is dat de Palestijnen lijden. Dat gaat ten koste van Israël.' Hans Eschbach illustreert zijn mening met de stichting Sabeel, die zich inzet voor Palestijnen, maar Israël steeds op negatieve wijze tegemoet treedt. Ook de zogenaamde Israëlreizen zijn tegenwoordig volgens Eschbach erg eenzijdig en anti-Israël. 'Op deze wijze worden de bestaande muren alleen maar hoger.' 

'Gelukkig zijn er nog altijd messiaanse stromingen die op zoek zijn naar verzoening met hun Arabische medegelovigen.' Eschbach geeft aan hoe belangrijk het is dat christenen een brugfunctie vervullen. 'Het is zaak dat we Jood en Arabier bij elkaar brengen. Het gaat erom dat we druppels van liefde brengen in een oceaan van haat. Dat kan als we de mens hoog houden. Erkennen dat de Palestijnen in Gaza in een openluchtgevangenis wonen, zonder de ogen te sluiten voor de geestelijke strijd achter de Islam. We moeten de Joden erkennen als Gods volk, zonder zo naïef te zijn om te denken dat zij daarom alles goed doen.' 

Volgens Jeroen Bol, voorzitter van de George Whitefield Stichting, is de kerk erg versnipperd, zeker met betrekking tot Israël. 'De kerk spreekt niet met één mond en het is een kakofonie aan opvattingen als het over Israël en het Jodendom gaat.' In die zin lijkt het onderwerp 'Israël' in de kerk meer verdeeldheid te brengen dan dat de kerk verzoening bewerkt in het Midden-Oosten. Bol is van mening dat de kerk moet uitkijken om geen te grote broek aan te trekken als het gaat om Israël. 'We hebben een geschiedenis van verkeerde theologie over Israël en het Jodendom. Na de Tweede Wereldoorlog is dit wat veranderd, maar daarna is het weer helemaal stil komen te staan. Laatst sprak ik een theologiestudent; het onderwerp Israël was in de opleiding praktisch niet aan bod gekomen. Dat zegt genoeg over de plaats die Israël inneemt.' Dat christenen tegenwoordig kritisch zijn op Israël is volgens Bol niet erg, maar er zijn wel grenzen. In de anti-Israël houding die veel christenen hebben aangenomen, herkent hij een nieuwe vorm van antisemitisme. 'Als wij hun willen aanspreken dan past wel bescheidenheid. We mogen de geschiedenis niet vergeten. Het is beter dat zij elkaar aanspreken. Spreken wij op dezelfde wijze onze eigen regering aan?'  

Volgens hem moet de kerk eerst een goede theologische visie op Israël ontwikkelen. Pas dan zal er een platform kunnen ontstaan waar het echt mogelijk is om te werken aan verzoening. Bol is overigens wel voorstander van kleinschalige initiatieven die zijn gericht op het bevorderen van verzoening tussen individuen. 

Foto boven:
Catechesegroep van een PKN gemeente op bezoek in de synagoge in Leiden.
Foto: Anton Sinke 

Dit artikel is terug te vinden in ons (gratis) NEMagazine nr 3, oktober 2010.
Ook ons NEMagazine ontvangen? Stuur een mailtje naar kantoor met uw NAW gegevens naar: lieneke.vd.voort@nemnieuws.nl