Yad Vashem toont scherp contrast

Tekst en foto's: Alfred Muller in Jeruzalem, mei 2008
De overgang is groot bij de uitgang van het historisch museum in Yad Vashem. De bezoekers staan in de vrij donkere hallen oog in oog met de ondergang van het Europese Jodendom. En als ze het gebouw verlaten zien ze een stukje van Israël, badend in het licht.
De voorjaarswind fluit om de zware betonnen muren en jaagt haren van de bezoekers omhoog. Velen laten zich fotograferen. De achtergrond bestaat uit groene heuvels en huizen die er als rode en witte blokjes op verspreid liggen. De symboliek spreekt boekdelen: drie jaar na de zwarte nacht van de Shoah werd een Joodse staat opgericht.
Ik ben in Yad Vashem om foto's te maken en om mijn vrouw Judith en een boekje op te halen. Judith werkt sinds januari 2005 bij een audiobedrijf dat in Yad Vashem is gestationeerd. Zij en haar teamleden moeten zorgen dat groepen geluidsapparatuur krijgen. Dat zijn vaak meer dan 50 groepen per dag. Ze ontmoet mensen uit de hele wereld: Holocaust overlevenden, geestelijken, zakenlui, diplomaten en natuurlijk toeristen.

Cirkel gesloten
De eerste man van haar moeder, Jan Lever, was bij het verzet betrokken. Hij werd naar een kamp gestuurd nadat de groep verraden werd. Hij overleefde de verschrikkingen weliswaar, maar is later toch aan een ziekte bezweken die hij tijdens de gevangenschap opliep. "Eigenlijk ben ik opgegroeid in de schaduw van de Tweede Wereldoorlog", zegt Judith. Voor haar werd met het werk in Yad Vashem een cirkel gesloten.
De Holocaust maakte ook een diepe indruk op mij. Als kind drong het spoedig tot me door dat de generatie voor mij een tragedie had meegemaakt. Niets was zo aangrijpend als de documentaires zondagmiddag op de televisie. In de huiskamer klonk het gebrom van de vliegtuigen die met een zware bommenlast op weg waren naar de Duitse steden. De ergste beelden waren die van de concentratiekampen. De stapels doden, de gezichten van de hopeloos vermagerde overlevenden, die op hun bedden zaten, te zwak om op te staan. Nee, de Holocaust mag nooit worden vergeten.
Vandaag heb ik, op zoek naar materiaal over 60 jaar Israël, het boekje 60 Days for 6 Million opgehaald. Over 60 jaar Israël gaat het niet echt, zie ik nu. Wat is eigenlijk de link tussen de Holocaust en de staat? President Shimon Peres merkte terecht eens op dat Israël ook zou zijn opgericht als de grote moord niet had plaatsgevonden. Maar niemand zal ontkennen dat er in kort tijdsbestek een scherp contrast ontstond.


Terugkeer
Rabbijn James Kennard schrijft in het boekje dat we in de afgelopen decennia de terugkeer van bannelingen hebben gezien, zoals voorzegd werd door de profeten. Joden hebben aliyah ('opgang') naar Israël gemaakt om een nieuw leven op te bouwen in hun thuisland en om te ontsnappen aan antisemitisme en vervolgingen. Hij ziet de hand van God in de militaire verworvenheden. In 1948 en 1967 had Israël overweldigd kunnen worden door vijandelijke legers uit de buurlanden.
Judith en ik zijn nu 25 jaar van de 60 jaar van dichtbij getuige van de staat. We hebben gezien hoe de dienstverlening verbeterde, de economie groeide en Jeruzalem en andere steden zich verder uitbreidden.
De grootste teleurstelling is dat Israël nog steeds leeft in een vijandige omgeving. Maar we geloven dat God op Zijn tijd een wonder van verzoening gaat bewerkstelligen. Zodat ook die prachtige profetie in Jesaja 19 over de heerbaan zal worden vervuld. Gezegend zullen ze zijn: Egypte, Zijn volk, Assyrië, het werk van Zijn handen, en Israël, Zijn bezit.

Foto's (Alfred Muller)
Boven: Bij de uitgang van Yad Vashem: na de Shoah werd de staat Israel opgericht.
Onder: Menora bij de Knesset.