Nieuwe Testament niet te begrijpen zonder kennis Jodendom

Door Alfred Muller, juni 2009
De grote kentering vond plaats in de jaren zestig: christenen ontdekten de Joodse wortels van hun geloof en kerken steunden de ontmoetingen tussen Joden en christenen. In de jaren tachtig gingen echter het ene na het andere tijdschrift dat zich met deze onderwerpen bezighoudt, failliet wegens gebrek aan lezers.

Hoe staat het tegenwoordig met de belangstelling voor de Joods-christelijke relaties en de Joodse wortels van het christelijke geloof? Een aantal deskundigen in Israël geven hun opinie. Het blijkt dat het sterk uitmaakt over welke kringen ze spreken.
Dr. Petra Heldt, de directeur van de Oecumenische Theologische Research Fraterniteit in Israël, gelooft dat het dieptepunt achter de rug is. Ze signaleert een hernieuwde belangstelling onder studenten voor de Joods-christelijke betrekkingen en de Joodse wortels van hun geloof. De herleving vindt plaats in Europese landen als Oostenrijk, Duitsland, Denemarken, Finland en de VS.

Dr. Petra Heldt

Op evangelische bijbelscholen wordt nu veel aandacht gegeven aan de Joodse achtergronden. Voor dit onderwijs zijn voldoende financiën aanwezig. Maar het academisch onderzoek, waar zij zich mee bezighoudt, wordt niet gesponsord. "Dit verzwakt", zegt ze.

Vervangingstheologie
Dr. Geert Cohen Stuart, voormalig theologisch adviseur van de NH-kerk in Jeruzalem, zegt te hopen dat Petra Heldt gelijk heeft, maar dat hij het pas kan geloven als hij het gezien heeft. "Ik heb het over de grote kerken in Nederland. Daar merk ik er niets van."

Dr. Geert Cohen Stuart

Van zijn boek, Joodse feesten en vasten, is net een vijfde druk uitgekomen. De mensen beginnen er achter te komen dat van het Nieuwe Testament eigenlijk niet veel te begrijpen is als je niets van het Jodendom weet. "Maar dat er onder de mensen belangstelling bestaat voor de Joodse wortels, zegt nog niets over de feitelijke situatie in de grote kerken. Daar zijn heel veel leidinggevende theologen op het spoor van de Palestijnse vervangingstheologie."

Verschuiving
Drs. Kees Jan Rodenburg, Israël consulent voor het Centrum van Israël Studies, spreekt van een "verschuiving" van belangstelling. Nu zijn er groepen die voor het eerst met het Jodendom in aanraking komen en andere groepen, die zich er vroeger wel mee bezighielden, en nu hebben afgehaakt. De toename is volgens hem nog "heel kleinschalig".

Drs. Kees Jan Rodenburg

Er is ook een groep die al meer dan twintig jaar geïnteresseerd is in de Joodse achtergrond van het Nieuwe Testament. Daarbij is vooral de vraag belangrijk hoe het Jodendom van toen of nu christenen kan helpen het Nieuwe Testament te begrijpen, "als een soort bevestiging van eigen overtuigingen". "Ik denk dat er altijd wat minder aandacht is geweest voor de lastige kant. Dat is dat de wijze waarop de kerkelijke traditie het Nieuwe Testament heeft gelezen, niet helemaal klopt."

Gestage groei
Nieuwtestamenticus David Bivin van de Jeruzalem School voor Synoptisch Onderzoek, gelooft dat er een "gestage groei van belangstelling" bestaat sinds de jaren tachtig onder evangelicalen. "Als je in 1980 zei dat Jezus een Jood is, zouden de toehoorders je raar aankijken. Vandaag is dat geen verrassing meer voor de meesten."

David Bivin

Bivin wijst erop dat toen Dwight A. Pryor van het Centrum voor Joods-Christelijke Studies in Dayton (Ohio-VS)in de jaren tachtig op zoek was naar een uitgever van het boek Our Father Abraham van Marvin R. Wilson, wilde uitgever Wm. B. Eerdmans het boek alleen publiceren als hijzelf duizend exemplaren zou afnemen. Het werd een bestseller.

Royalty's
Vandaag is de situatie totaal anders. Uitgever Zondervan (Michigan, VS) heeft de auteurs Ann Spangler en Lois Tverberg een deel van de royalty's vooruit betaald om te kunnen werken aan het boek Sitting at the Feet of Rabbi Jesus. Ook dat boek wordt momenteel veelvuldig van de schappen gelicht.
"De groei in belangstelling kun je ook zien in de christelijke boekhandels. Daar vind je nu een sectie voor de Joodse wortels van het geloof. Twintig jaar geleden was dat niet zo. Een probleem bij Noord-Amerikaanse christenen is dat er te veel televisie kijken. Nog maar heel weinig christenen, inclusief evangelicalen, nemen de tijd om te lezen en te studeren."